Çoğu carrom tahtası son birkaç vuruşta belli olur; her iki tarafın birer ikişer taşı kalmış, kraliçe de hâlâ zor bir yerde duruyordur. Oyun sonunun kendine özgü kuralları ve tuzakları vardır; bunları bilen oyuncular kaybedecek gibi göründükleri tahtaları kazanır.
Bu rehber, 22Softwares'in Carrom oyununda oynandığı hâliyle Klasik carrom hakkındadır. Aşağıdaki her kural oyunun kendi kural koduna göre doğrulandı; yani uygulamanın karar verdiği yol budur, birinin oturma odasındaki ev kuralı değil.
Her oyun sonunu şekillendiren tek kural
Klasik'te dokuz taşınızın hepsi cepteyse ve kraliçe kapatılmışsa tahtayı kazanırsınız. Kraliçeyi kapatanın siz olmanız gerekmez. Rakibiniz kraliçeyi daha önce kapattıysa, yalnızca dokuz taşınız yeter.
En önemlisi diğer yarısıdır: kraliçe hâlâ oyundayken kimse bitiremez. Kraliçe tahtadayken (ya da kapatılmayı beklerken) dokuzuncu taşınızı cebe sokarsanız o taş hemen geri gelir. Rakibin dokuzuncu taşı için de aynısı geçerlidir. Yani Klasik'te her oyun sonu aslında kraliçeyi halletme yarışıdır. Taşlar önce gelir ama tahtanın ne zaman biteceğine kraliçe karar verir.
Yukarıdaki durumda 1. Oyuncunun sekiz taşı cepte, bir taşı sağ üst köşenin yakınında. Onu sokmak cazip. Ama işe de yaramaz: taş geri gelir ve sıra geçer. Doğru hedef, sol üst cebin yanında duran kraliçedir.
Çok erken sokulan son taşınız
Kraliçeyi yok sayıp yine de son taşı sokarsanız şunlar olur.
Oyun "Son taş geri geliyor: önce kraliçeyi cebe sokup kapatın" yazısını gösterir. Ceza yoktur; diğer taşlarınızdan hiçbiri alınmaz. Ama o taş sayılmaz ve hiçbir taş hesaba yazılmadığı için sıranız biter. Bir sıra harcamış ve tahtayı rakibinize bırakmış olursunuz.
Geri gelen taşlar tahtanın merkezinden geçen bir çizgiye konur. Kraliçe her zaman tam merkez noktaya gider; geri gelen bir taş ondan yaklaşık 12 cm uzağa konur, sonraki taşlar ise sırayla iki yana açılır. Görselde beyaz taş artık merkez dairenin hemen altında; taban çizgisinden, köşedeki eski yerine göre ulaşması daha kolay. Rakip siz olduğunuzda bunu aklınızda tutmaya değer: geri gelen taş çoğu zaman daha elverişli bir yere gelir.
Bitirmenin üç yolu
Sekiz taş cepteyken tahtayı kazanmanın üç yolu vardır:
- Kraliçe zaten kapatılmış. Son taşınızı sokun, tahta sizindir.
- Önce kraliçeyi, sonra taşı sokun. Kraliçeyi sokarsanız sıra sizde kalır. Hemen ardından gelen vuruşta kapatmak için kendi taşlarınızdan birini sokmanız gerekir. Bu taş dokuzuncuysa kraliçeyi kapatır ve tahtayı tek hamlede kazandırır. Iskalarsanız ya da faul yaparsanız kraliçe merkeze geri döner.
- İkisini aynı vuruşta sokun. Normalde kraliçeyle aynı vuruşta cebe giren bir taş kraliçeyi kapatmaz; sonraki vuruşta yine bir taş gerekir. Son taşınız bunun istisnasıdır: kraliçe ve son taş birlikte girerse kraliçe hemen kapatılmış sayılır ve tahta biter.
En çok kullanacağınız 2. seçenektir. Kraliçeyi ve son taşınızı birlikte planlamanız gerektiği anlamına gelir. Kraliçeyi sokmadan önce son taşınızın nerede olduğuna bakın. Kraliçe girer ama taşınız taban çizgisinin arkasında kalmışsa, kapatma denemeniz uzak bir ihtimaldir ve başarısız bir kapatma kraliçeyi ortaya geri koyar.
Tuzak: rakibin son taşını sokmak
Rakibinizin cebe soktuğunuz bir taşı cepte kalır ve onun hesabına yazılır. Tahtanın başında bu bir rahatsızlıktır. Oyun sonunda tahtayı kaybettirebilir.
Bu durumda 2. Oyuncu kraliçeyi kapatmış ve sekiz taşı cepte. Son taşı sağ üst cebin ağzında duruyor. 1. Oyuncu onu içeri atarsa, sırası olmasa bile 2. Oyuncu tahtayı kazanır. 1. Oyuncu bu yüzden o köşeden uzakta, soldaki kendi taşlarından birine yumuşak bir vuruş yapıyor.
Kraliçe hâlâ oyundayken oyun sizi biraz korur: rakibin dokuzuncu taşını sokarsanız, kendi taşınız gibi tahtaya geri konur. Kraliçe kapatıldıktan sonra böyle bir koruma yoktur.
Bilmeye değer sinsi bir durum var. Diyelim ki kraliçeyi kapattınız ve aynı vuruş rakibinizin dokuzuncu taşını da düşürdü. Tahta kontrol edilmeden önce kraliçe kapatılmış sayılır; bu yüzden rakibin taşı cepte kalır ve tahta ona gider. O vuruşun sizin lehinize sonuçlanmasının tek yolu, sizi de dokuza ulaştırmasıdır; çünkü sizin bitişiniz önce kontrol edilir.
Faul sonda daha çok acıtır
Faul her zaman kötüdür ama tahtanın sonlarında bir sıradan fazlasına mal olur. Striker'ınız cebe girer ya da tahtadan çıkarsa:
- o vuruşla cebe soktuğunuz her taş geri konur,
- kapatma denemesi başarısız olur ve kraliçe merkeze döner,
- zaten cepte olan taşlarınızdan biri tahtaya geri gelir.
Sekiz taşta bu sizi yediye düşürür; yani bir yerine iki taş temizlemeniz gerekir. İkili oyunlarda ceza takımınızdan gelir: cebinizde hiç taş yoksa onun yerine eşinizin taşı geri gelir. Hiçbir şeye değmeyen vuruş daha hafiftir: yalnızca sıranızı bitirir, başka bir şey olmaz.
Bu yüzden oyun sonunda vuruşu temiz tutun. Yumuşak ve isabetli vuruşlar, kahramanca olanlardan daha değerlidir.
Kısa bir oyun sonu kontrol listesi
- Önce kraliçeyi sayın. Kapatılmış mı? Değilse kimse bitiremez. Planınız onu da içermeli.
- Son taşınıza ve kraliçeye birlikte bakın. Kraliçeyi yalnızca bir sonraki taşınız makul bir kapatma olacaksa sokun.
- Kraliçe hâlâ tahtadayken dokuzuncu taşınız için sıra harcamayın.
- Kraliçe kapatıldıktan sonra rakibin son taşından uzak durun. Onu bir banta doğru ya da merkeze doğru hareket ettirin, asla bir cebe doğru değil.
- Yumuşak oynayın. Sekiz taştayken yapılan bir faul bir taşı geri verir.
- Ayarlarda Turnuva nişanı açık değilse her yöne atabilirsiniz. Yandan ya da geriye doğru bir vuruş, çoğu zaman kraliçeye ulaşmanın en güvenli yoludur.
Botlar oyun sonunu nasıl oynar
Kolay, Orta ve Zor botların özel bir oyun sonu modu yoktur. Her aday vuruşu oyunun gerçek fiziğiyle simüle eder, sizin oynadığınız aynı kurallardan geçirir ve puanlar: tahtayı kazandıran vuruşa büyük bir bonus, kraliçeyi kapatmaya ya da sokmaya bir bonus, onu geri göndermeye bir ceza. Yalnızca son taşlarını geri gönderen bir vuruş hiçbir şey kazandırmaz; bu yüzden onun yerine kraliçeye giderler. Uzman bot, aynı kurallar üzerine kurulu kendi daha derin aramasını kullanır.
29 Oyunu hakkında bir not
29 Oyunu, Klasik'in tahtalarını kullanır ve sonda tek bir değişiklik yapar. Kırmızı kraliçe hâlâ tahtadayken son taşınızı sokarsanız taş dışarıda tutulur ve kraliçe için oynamaya devam edersiniz. Kraliçeyi sokarsanız taş, onunla kapatmanız için merkeze geri gelir. Iskalarsanız taş geri gelir ve sıra geçer. Bir tahta bittiğinde taşlarını temizleyen taraf, tahtada kalan her rakip taş için bir puan, kraliçeyi kapattıysa ayrıca (yalnızca 23 puan ya da altındayken) kraliçe için 5 puan alır. Bu da hızlı ve temiz bir bitişi daha da değerli kılar.
Carrom puanlaması: 29 Oyunu ve Tal Gach açıklandı
Bilgiler, oyunun kural motoruna karşı 22Softwares Carrom ekibiyle birlikte doğrulandı.